Stiva on topic

Niet de zuipschuit van Europa; Nederland staat 13e

De nog steeds veelgebruikte quote dat Nederlandse jongeren de 'zuipschuit' van Europa zouden zijn, is niet correct. Nederland staat op een 13e plaats.

Dat is een gemiddelde score. Dit blijkt bij een nadere analyse van de cijfers uit het zgn. ESPAD onderzoek. Letterlijk schrijven die: “The overall impression of the Dutch results is that they are well in line with the ESPAD average (...)”. Om te vervolgen dat dit niet geldt voor cannabis: hier scoort Nederland slechter dan het Europese gemiddelde. In het volledige rapport is te zien dat Nederlandse jongeren slecht scoren als het gaat om hoe vaak ze drinken. Qua hoeveelheid scoren we ongeveer gemiddeld. En als het gaat om dronkenschap scoren Nederlandse jongeren duidelijk onder het gemiddelde.

De 13e plaats is gebaseerd op een nadere analyse door STIVA op basis van de cijfers van ESPAD. In dit onderzoek worden de Nederlandse uitkomsten vergeleken met die van andere Europese landen en de VS, in totaal 36 landen. Daarbij maakt ESPAD ook nog een slag om de arm ten aanzien van de betrouwbaarheid van sommige gegevens van een aantal landen.

Een overzicht van de positie van Nederland:

2e   - laatste 30 dagen 10x of vaker alcohol gedronken

6e   - ooit 40x of vaker alcohol gedronken

10e - laatste 30 dagen alcohol gedronken

11e - gemiddelde hoeveelheid gedronken tijdens laatste keer

18e - heeft laatste 12 maanden alcohol gedronken

24e - is laatste maand dronken/aangeschoten geweest

25e - is laatste 12 maanden dronken/aangeschoten geweest

Gemiddeld genomen scoren we dus een 13e plaats. Waarbij de 1e plaats betekent dat de alcoholconsumptie/alcoholmisbruik daar het grootst is.

Wat betekent dit? In ieder geval dat het beeld dat Nederlandse jongeren het dramatisch slecht doen qua alcoholconsumptie niet klopt. Er is geen reden voor gillende paniek, zeker niet als we bedenken dat Nederlandse jongeren ook minder drinken dan 5 jaar geleden. Er blijft wel alle reden voor vasthoudend beleid. Daarbij is het verstandig om te kijken naar de dingen die nu goed gaan. Dat betekent dat er:

• voldoende gecontroleerd moet blijven worden op naleving van de leeftijdsgrenzen;
• moet worden doorgegaan - en waar mogelijk intensiever -met het aanspreken van ouders, onder meer door de gezamenlijke boodschap: 'Geen 16? Geen druppel';
• moet worden doorgegaan met intensieve samenwerking op landelijk en lokaal niveau tussen overheid en bedrijfsleven.

Van goed naar nog beter

Hoe komt het toch dat in de media het beeld naar voren komt dat jongeren in Nederland steeds meer drinken, terwijl de feiten duidelijk een daling laten zien? Is het de schuld van de media? Of komt het door onze Calvinistische inslag en onze neiging om te kritisch naar onszelf te kijken?

Wat zijn de feiten over alcohol en jongeren?

Jongeren drinken minder dan 5 jaar geleden. Dat blijkt niet uit één rapportje, maar uit tal van onafhankelijke onderzoeken: CBS, Trimbos Instituut, Intraval/VWA, NIGZ/IVO en diverse regionale onderzoeken uit Noord-Brabant, Twente en Noord-Holland.

Waarom staat dan zo vaak in de krant dat jongeren steeds meer drinken?

Dat is een lastige vraag. Voor een deel omdat we elkaar napraten. Voor een deel ook omdat iedereen natuurlijk voorbeelden ziet van alcoholmisbruik door jongeren. Want laten we wel zijn; er is nog steeds een groep die veel te veel drinkt en allerlei problemen veroorzaakt. Problemen voor hun omgeving, maar natuurlijk vooral voor zichzelf.

Maar we zijn toch de zuipschuit van Europa?

Niet waar! We scoren gemiddeld. Dat blijkt uit het enige vergelijkende Europese onderzoek dat bestaat het zgn. ESPAD onderzoek. Letterlijk schrijven die: “The overall impression of the Dutch results is that they are well in line with the ESPAD average (...)”. In het volledige rapport is te zien dat Nederlandse jongeren slecht scoren als het gaat om hoe vaak ze drinken. Qua hoeveelheid scoren we ongeveer gemiddeld. En als het gaat om dronkenschap scoren Nederlandse jongeren duidelijk onder het gemiddelde. De cynicus die meldt dat dit juist komt omdat ze zoveel drinken en dus getrainde innemers zijn, heeft het niet bij het rechte eind. In landen als bijvoorbeeld Ierland, Engeland, Denemarken, Duitsland en Oostenrijk wordt gemiddeld aanzienlijk meer gedronken, terwijl jongeren daar evengoed veel vaker dronken/aangeschoten zijn dan in Nederland. We zijn dus niet de zuipschuit van Europa; we zijn gewoon een Europese middenmoter.

Betekent dit dat het probleem is opgelost?

Nee, zeker niet en het betekent al helemaal niet dat we niets meer hoeven te doen. Het is wel belangrijk om goed na te denken over de toon die je kiest bij voorlichting. Door steeds maar te herhalen dat jongeren het slecht doen, terwijl de feiten klip en klaar aantonen dat er verbetering te zien is en bij de jeugd van 12 t/m 14 jaar een stevige verbetering, is niet correct. Het is ook niet verstandig. Als we alleen maar zeggen hoe slecht het gaat en als dat ook nog eens onjuiste informatie is, motiveert dat jongeren en hun ouders niet om verantwoorder met alcoholconsumptie om te gaan.

Wat helpt dan wel?

Help ouders bij het aangeven van grenzen als het gaat om alcoholconsumptie door hun kinderen. Onder de 16 mag je niet drinken. Jongeren weten het en ouders meestal ook. Toch vinden die het moeilijk om die grens goed na te leven. Ouders moeten weten dat de norm helder is: Geen 16? Geen druppel. Niet voor niets hebben overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties ervoor gekozen om die boodschap gezamenlijk uit te dragen. Wanneer ouders gesteund door die boodschap nog consequenter op die leeftijdsgrens letten, kunnen we in de loop van bijvoorbeeld vijf jaar zeggen dat het van goed naar beter is gegaan.

Alcohol doodt 10% van de Europeanen: is dat eigenlijk wel waar?